Wordt jouw bibliotheek een Bieb2Meet?

Jeroen van der Schenk legt uit wat Seats2Meet voor bibliotheken kan betekenen.

Waar gaat het heen met de bibliotheek? We kampen niet alleen met een financiële crisis, maar bovendien met een 'existentiële'. Vroeger was ons bestaansrecht glashelder. Je ging naar de bieb omdat ze de enige plek was waar je alle informatie kon vinden. Tegenwoordig kunnen we dat niet meer zeggen.

Een nieuwe meerwaarde zou kunnen liggen op het terrein van ontmoeting en het verbinden van mensen. Natuurlijk waren we daar altijd al een beetje van. Maar hoe kunnen we er nu voor zorgen dat we dé plek van ontmoeten en verbinden worden? Rond die vraag organiseerden Jan de Waal (Bibliotheek Maasland) en Jeroen van der Schenk (Seats2Meet) op 3 oktober een info-ochtend voor bibliotheekprofessionals.

Werkplek en koffie

De bijeenkomst vindt plaats op een toepasselijke plek: de grote Seats2Meet-vestiging in Utrecht. Wie oppervlakkig kijkt, treft er een hip vergadercentrum met gratis koffie, gratis lunch en gratis werkplekken. Maar wie beter kijkt, ziet dat S2M veel meer biedt. Het is een on- en offline ruimte om elkaar te ontmoeten, te werken, waarde te co-creëren, kennis uit te wisselen en ideeën te creëren, te innoveren en te inspireren, geïnspireerd te worden en als allerbelangrijkst, een plek om samen te werken en elkaar te versterken.

Het idee voor S2M ontstond naar aanleiding van het groeiend aantal zzp'ers. Of zoals Van der Schenk ze liever noemt: Zelfstandige Professionals. Nederland telt er 750.000, waarvan een groot deel een werkplek zoekt en gelijkgestemden wil ontmoeten. Maar ook mensen in loondienst zijn geregeld in een van de vele S2M-vestigingen in het land te vinden.

Iedereen kan kosteloos een werkplek reserveren via de website. Inclusief koffie en lunch. 'Je betaalt er geen geld voor, maar dat wil niet zeggen dat het gratis is', zegt Van der Schenk. Wie bij S2M binnenstapt, betaalt in sociaal kapitaal: in ruil voor een werkplek ben je bereid om een praatje te maken met andere aanwezigen. Lopend door de lounge merk ik dat dat ook gebeurt: het is er een gezellige drukte van belang. Er staan lange tafels met laptops waarachter (veelal jonge) mensen zitten te werken - en te praten.

Wie liever in stilte wil werken, kan terecht in de stilteruimte. Van der Schenk: 'Maar dat brengen we wel in rekening. Je onttrekt je dan namelijk aan het netwerk. Je deelt geen kennis.' Ook wie wil vergaderen in een van de vergaderruimtes moet betalen. 'Maak je geen illusies, hier wordt flink geld verdiend. We zijn geen gesubsidieerde instelling of liefdadigheidsorganisatie. Met dat geld maken we die "gratis" dingen mogelijk.'

Mensen ontsluiten

S2M is dus meer dan een verzameling van tafels, stoelen en een koffieautomaat. Het brengt gelijkgestemden bij elkaar. Een voorbeeld. Ik werk aan een beleidsplan over social media in de bibliotheek. Het is de eerste keer dat ik zo'n plan schrijf en ik heb nog wat vragen over Twitter. Op de S2M-website geef ik mijn aanmelding de tags 'bibliotheek', 'beleidsplan' en 'Twitter' mee. Het systeem zoekt wie van de aanwezigen mij op deze gebieden zou kunnen helpen. Eenmaal in de lounge kunnen we - onder het genot van een kopje koffie - de zaken bespreken. Op mijn beurt kan ik natuurlijk ook anderen van dienst zijn.

Dit is voor bibliotheken geen onbekend terrein. Jarenlang hebben we boeken ontsloten en we kunnen nu hetzelfde doen met mensen. Al die kennis die in de hoofden van onze leden en bezoekers zit, wordt zo toegankelijk. Seats2Meet heeft hier de software voor en is bereid die met bibliotheken te delen.

Wat is er nog meer voor nodig om uit te groeien tot ontmoetingsplek? 'De enige echte vereiste is een draadloze internetverbinding', zegt Van der Schenk. 'Misschien ook nog koffie en thee.' Een eetgelegenheid en de mogelijkheid om ongestoord een plasje te kunnen doen zonder je zorgen hoeven te maken over je laptop zijn ook handig, voegt hij er - verwijzend naar mijn eerdere blog - aan toe. Ook belangrijk: volume. Het verbinden van mensen werkt natuurlijk alleen als genoeg mensen zich aanmelden.

Opgaan in the mesh

De bibliotheek opent een vergadercentrum en is daarmee klaar voor de toekomst. Toch? Niet helemaal. Wat ook zal moeten veranderen, legt Van der Schenk uit, is onze kijk op de markt. Vanouds biedt de bieb producten en diensten aan en de klant neemt die af. Dat is niet meer van deze tijd. Onze klanten omzeilen de bibliotheek steeds vaker en nemen zelf het heft in handen. Tijdens de presentatie komen gratis boekenruil-sites voorbij als BookMooch en BookCrossing.

Die trend beperkt zich overigens niet alleen tot bibliotheken. Hotels hebben het nakijken dankzij de gratis-slaapplekken-site CouchSurfing, terwijl Unicef lijdt onder particulier opgezette crowdfunding-acties op Twitter. Klanten bestellen rechtstreeks bij autofabrikanten in China en omzeilen daarmee de importeur en autozaken in Nederland.

De bibliotheek zal dus op hele andere manieren waarde moeten creëren, veel meer gelijkwaardig met mensen in plaats van voor mensen. De klassieke leverancier-klant-relatie gaat op de schop. In plaats daarvan wordt de bibliotheek een speler in een waardenetwerk (ook wel the mesh genoemd). Het gratis e-book Society 3.0 (tip!), geschreven door S2M-oprichter Ronald van den Hoff, gaat daarover.

Die waardenetwerkjes zijn precies wat ze bij S2M over de vloer krijgen. Een beetje provocerend zegt Van der Schenk: 'Ik sta ervan te kijken hoeveel tijd en miljoenen euro's er worden uitgetrokken voor zoiets als de landelijke bibliotheekwebsite. Praat eens met wat mensen hier in de lounge en ik garandeer dat er binnen een paar maanden een website staat voor 50.000 euro.'

Bieb2Meet?

Bibliotheken kunnen kosteloos een S2M-vestiging worden. Van der Schenk: 'We noemen ons model een "fanchise". Wie het S2M-gedachtegoed begrijpt en een warm hart toedraagt, mag zelf een ruimte opzetten.' Alleen wanneer je er als bibliotheek geld aan gaat verdienen, door het verhuren van vergader- en stilteruimte, brengt S2M een klein percentage in rekening.

Gaan we onze publieksruimten ombouwen tot plaatsen van ontmoeting en verbinding? De werkplekken hebben we al. Met het S2M-concept geven we er een sterkere invulling aan. En niet onbelangrijk in tijden van crisis: het zal absoluut meer opleveren dan je erin steekt. Niet alleen uitgedrukt in harde valuta, maar vooral ook in contacten. (Denk aan die landelijke bibliotheekwebsite van 50.000 euro...)

Voor meer informatie verwijs ik naar Vincent Ariëns van Seats2Meet:
E-mail: vincent[at]seats2meet.com | Twitter: @vincentariens