Gaat het sectorinstituut op de schop? Leggen de provinciale steunorganisaties binnenkort het loodje? En is dat goed of slecht nieuws? In bibliotheekland wordt druk gediscussieerd sinds de Raad voor Cultuur afgelopen week een aantal ingrijpende maatregelen voorstelde. In het 'Advies bezuinigingen cultuur 2013-2016' adviseert de Raad onder meer om het budget van het SIOB te halveren en van PSO's een landelijke bibliotheekvoorziening te maken. Dat óók inderdaad. Maar dat is lang niet het belangrijkste dat in het document staat. Wat zien we over het hoofd?
Voordat de Raad ingaat op de voorgestelde bestuurlijke vernieuwingen, geeft zij eerst aan waarom die vernieuwingen noodzakelijk zijn: 'De Raad is bezorgd over de ontwikkelingen in de bibliotheeksector. In de eerste plaats ontbreekt er een aansprekende, inhoudelijke visie op nut en noodzaak van het werk van de openbare bibliotheek. Als gevolg daarvan ontbreekt het aan een eenduidige toekomststrategie. Op lokaal niveau maken bibliotheken, mede onder invloed van gemeentelijke bezuinigingen, ingrijpende strategische keuzes. Sommige bibliotheken kiezen voor een concentratie van voorzieningen – minder maar grotere vestigingen – terwijl andere juist voor een tegenovergestelde koers kiezen: meer en juist kleinere vestigingen.
'Sommige bibliotheken verleggen het accent van uitlenen naar meer kennisintensieve activiteiten op het terrein van educatie, media en cultuur, andere bibliotheken beschouwen deze activiteiten juist als ‘franje’ en beperken zich tot hun oorspronkelijke kernactiviteit: uitlenen van boeken. Veel bibliotheken kiezen, ondanks teruglopende gemeentelijke subsidies, voor een versterking van de focus op de jeugd en een intensivering van de samenwerking met het onderwijs. Al deze keuzes worden gemaakt zonder dat de brancheorganisatie of het sectorinstituut richtinggevend optreedt.
'De Raad is van mening dat de maatschappelijke functies van de bibliotheek opnieuw vastgesteld dienen te worden. Niet de institutie zelf en de huidige werkprocessen dienen centraal te staan, maar de vraag welke functies openbare bibliotheken moeten vervullen. De huidige strategienotitie van de brancheorganisatie legt de nadruk nog te sterk op de professionalisering van de uitleenprocessen en alle randvoorwaarden daaromheen. De sector heeft belang bij een strategie waarin de focus ligt op de maatschappelijke functies van de openbare bibliotheek in relatie tot andere functies in de sfeer van onderwijs, cultuur en media.' (pagina 33 van de sectoranalyse)
Gek genoeg kopten Bibliotheekblad en anderen bij het verschijnen van het rapport niet met 'Vaststellen maatschappelijke functies onmiddellijk gewenst', of 'Chaos in visie op bibliotheekwerk duurt voort'. In plaats daarvan draait de discussie om de organisatiestructuur. Toch weer het instituut en de huidige werkprocessen die centraal staan...
Goed punt.
BeantwoordenVerwijderen@Edwin, Dank je. Mooi dat deze bijdrage op Bibliotheek 2.0 in de schijnwerpers is geplaatst. Plus een paar retweets. Ik hoop dat het de discussie weer naar de kern zal brengen.
BeantwoordenVerwijderenZie ook dit: http://www.bibliotheekblad.nl/nieuws/uitgelicht/bericht/1000000860
BeantwoordenVerwijderenEn:
http://bibliotheek20.ning.com/forum/topics/heb-jij-een-stip-op-de-horizon
@Wim, hartelijk dank voor de links. De aangekondigde stappen in het artikel over de Agenda voor de toekomst klinken belangwekkend. Toch blijf ik een beetje bezorgd. In het huidige debat over de stip op de horizon zie ik tot mijn spijt dat het toch meestal draait om het optimaliseren van achterhaalde functies, werkprocessen en organisatiestructuren. We praten over nieuwe contributiestelsels, betere catalogi, certificering, e-books, winkelformules, centraal collectioneren, 'wel of geen PSO's' et cetera. Dat is in zekere zin misschien nodig, maar naar mijn mening zijn dat niet de dingen die thuishoren in de discussie over de toekomstvisie. Die gaat eerst 'back to the basics'.
BeantwoordenVerwijderenDe kernvraag blijft: waartoe zijn de bibliotheken op aard? Welke meerwaarde voegen zij, ook in de 21e eeuw, aan het leven van mensen toe? Er komen vervolgens allerlei vragen naar boven: hoe gaan we mensen toerusten, inspireren, verbinden, laten spelen, delen en participeren? En wat hebben we daarvoor nodig? De discussie zal dus vanuit een heel ander paradigma gevoerd moeten worden; niet binnen de kaders van bestaande functies, werkprocessen en organisatiestructuren, en dat is ook wat de Raad voor Cultuur duidelijk wil maken.
Ik blijf de Agenda voor de toekomst in ieder geval met belangstelling volgen.
Hi Pieter, mooi dat je deze discussie gestart bent. Toevallig werk ik samen met iemand die een visueel programma heeft ontwikkeld: de stip op de horizon. Daar gaat het juist om de zaken die je hierboven aankaart. En dat kan je alleen zien, als je boven de materie hangt.
VerwijderenIk blijf je volgen....
Laten we afspreken dat we in 2012 nog 40% van onze tijd besteden aan onze "oude" taken distributie van boeken en andere materialen en deze taak in 8 jaar afbouwen naar 5 a 10%. Het valt niet te ontkennen dat aan deze oude vorm nog behoefte is. De andere 60% (oplopend naar 90%) word gestopt in nieuwe taken: digitalisering en digitale diensten, culturele ontmoeting, media educatie, vernieuwing van onze inrichting en het her-open-stellen van onze gebouwen voor niet-leden.
BeantwoordenVerwijderenIk ben ervoor om de successen die overal al bloeien bij bibliotheken als een uitgangspunt te nemen. Bouw deze uit, onderbouw ze met visies en vergezichten. Blijf experimenteren want na 2016 is er weer een nieuwe toekomst.
@Stories Guy. Als favoriete bibliotheek op Bibliotheek 2.0 heb ik staan: De bibliotheek die mensen nieuwsgierig maakt, de bibliotheek waar mensen wijzer van worden.
BeantwoordenVerwijderenPieter, scherp stuk! Goed dat je er aandacht aan besteed en een ander perspectief benadrukt. Ja, laat ons niet vergeten waar bibliotheekwerk in de kern om gaat!
BeantwoordenVerwijderen